કમરની એક બાજુ અચાનક તીવ્ર દુખાવો થાય છે? કિડની સ્ટોનના સંકેતોને ઓળખો

કિડની સ્ટોન એટલે કિડનીમાં બનતા ખનિજ અને ક્ષારના સખત કણો. કેટલાક સ્ટોન એટલા નાના હોય છે કે કોઈ ખાસ લક્ષણ આપ્યા વગર પેશાબના માર્ગે બહાર નીકળી શકે છે. પરંતુ સ્ટોન કિડનીમાંથી યુરેટરમાં આગળ વધે અને પેશાબના પ્રવાહમાં અવરોધ ઊભો કરે ત્યારે અચાનક ખૂબ તીવ્ર દુખાવો થઈ શકે છે. આ દુખાવો સામાન્ય કમરના દુખાવાથી અલગ અનુભવાઈ શકે છે અને ઘણીવાર વ્યક્તિને તાત્કાલિક સારવાર લેવાની જરૂર પડે છે.
કિડની સ્ટોનમાં સામાન્ય રીતે પીઠ અથવા કમરની એક બાજુ, પાંસળીની નીચેના ભાગમાં તીવ્ર દુખાવો શરૂ થઈ શકે છે. આ દુખાવો પેટના નીચેના ભાગ અથવા જાંઘના મૂળ તરફ આગળ વધી શકે છે. તેની તીવ્રતા એકસરખી રહેવાને બદલે તરંગની જેમ વધતી-ઘટતી પણ હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને દુખાવાની સાથે ઊબકા અથવા ઊલટી પણ થઈ શકે છે.
પેશાબના રંગમાં લાલાશ કે ગુલાબીપણું દેખાવું પણ ધ્યાન આપવા જેવું લક્ષણ છે, કારણ કે સ્ટોનના કારણે પેશાબના માર્ગમાં રક્તસ્ત્રાવ થઈ શકે છે. પેશાબ કરતી વખતે બળતરા અથવા વારંવાર પેશાબ કરવાની ઇચ્છા પણ કેટલાક કિસ્સામાં જોવા મળી શકે છે. જોકે આ લક્ષણો UTI સહિતની અન્ય સમસ્યાઓમાં પણ થઈ શકે છે, તેથી માત્ર લક્ષણોના આધારે કિડની સ્ટોન હોવાનું નક્કી કરવું યોગ્ય નથી.
કિડની સ્ટોન એક જ પ્રકારના હોતા નથી. કેલ્શિયમ આધારિત સ્ટોન સૌથી સામાન્ય પ્રકારોમાં આવે છે, જ્યારે યુરિક એસિડ અને અન્ય પ્રકારના સ્ટોન પણ થઈ શકે છે. સ્ટોન શા માટે બન્યો છે તેના આધારે ભવિષ્યમાં ફરી સ્ટોન બનતો અટકાવવા માટેની સલાહ બદલાઈ શકે છે.
કિડની સ્ટોનનું નિદાન કરવા માટે ડૉક્ટર લક્ષણો અને તબીબી ઇતિહાસ સાથે પેશાબ-લોહીની તપાસ અથવા જરૂરિયાત પ્રમાણે ઇમેજિંગ ટેસ્ટ કરાવી શકે છે. સ્ટોનનું કદ અને તે ક્યાં આવેલો છે તેના આધારે સારવાર નક્કી થાય છે. નાના સ્ટોન કેટલાક કિસ્સામાં પોતાની રીતે બહાર નીકળી શકે છે, જ્યારે મોટા અથવા અવરોધ સર્જતા સ્ટોન માટે તબીબી પ્રક્રિયાની જરૂર પડી શકે છે.
કિડની સ્ટોનથી બચવા માટે પૂરતું પ્રવાહી લેવું ઘણા લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે દરેક વ્યક્તિ માટે જરૂરી પ્રવાહીની માત્રા એકસરખી નથી, ખાસ કરીને હૃદય કે કિડનીની અન્ય બીમારી ધરાવતા લોકોએ પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ અનુસરવી જોઈએ. અગાઉ સ્ટોન થઈ ચૂક્યો હોય તો તેના પ્રકાર અનુસાર ખોરાકમાં ચોક્કસ ફેરફારની સલાહ આપવામાં આવી શકે છે.
એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી એ છે કે કિડની સ્ટોન સાથે તાવ અને ઠંડી લાગવી, પેશાબ કરવામાં મુશ્કેલી થવી અથવા અસહ્ય દુખાવો અને સતત ઊલટી થતી હોય તો ઝડપથી તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે. પેશાબના માર્ગમાં અવરોધ સાથે ચેપ હોય તો સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.
કમરની દરેક પીડા કિડની સ્ટોનને કારણે નથી થતી. પરંતુ અચાનક એક બાજુ તીવ્ર દુખાવો અને તેની સાથે પેશાબ સંબંધિત ફેરફાર થાય તો તેને સામાન્ય સ્નાયુના દુખાવા તરીકે અવગણવાને બદલે સમયસર તપાસ કરાવવી વધુ સુરક્ષિત છે.