હૃદયના ધબકારા અચાનક ઝડપી કે અનિયમિત લાગે છે? વારંવાર થતી ધડકનને અવગણશો નહીં
છાતીમાં હૃદય જોરથી ધબકતું, ફફડતું કે એકાદ ધબકારો ચૂકી ગયો હોય તેવી લાગણીને Palpitations કહેવામાં આવે છે; વારંવાર થાય તો તેનું કારણ જાણવું જરૂરી
saurashtrabhoomi 
શાંત બેઠા હોવા છતાં અચાનક હૃદય ખૂબ જોરથી ધબકતું હોય, છાતીમાં ફફડાટ અનુભવાય અથવા ધબકારા અનિયમિત થઈ ગયા હોય તેવી લાગણી ઘણા લોકોને ક્યારેક થઈ શકે છે. આ અનુભવને સામાન્ય રીતે હાર્ટ પેલ્પિટેશન્સ કહેવામાં આવે છે. કેટલીક વખત તે થોડા સેકન્ડ કે મિનિટમાં બંધ થઈ જાય છે અને ગંભીર કારણ ન પણ હોય, પરંતુ વારંવાર થતી સમસ્યાને અવગણવી યોગ્ય નથી.
હૃદયના ધબકારા સામાન્ય રીતે વ્યક્તિને સતત અનુભવાતા નથી. પરંતુ ધબકારાની ગતિ અચાનક વધી જાય અથવા લયમાં ફેરફાર થાય ત્યારે વ્યક્તિનું ધ્યાન તરત તેના તરફ જાય છે. કેટલાક લોકોને છાતીમાં જોરથી ધબકારા અનુભવાય છે, જ્યારે કેટલાકને ગળા અથવા ગરદનના ભાગમાં પણ ધડકન અનુભવાઈ શકે છે.
પેલ્પિટેશન્સ પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. તણાવ, ચિંતા, ભારે શારીરિક મહેનત, ઊંઘની અછત અથવા કેફીનનું વધુ સેવન કેટલાક લોકોમાં ધબકારા વધારી શકે છે. કેટલીક દવાઓ અથવા સ્ટિમ્યુલન્ટ ધરાવતા ઉત્પાદનો પણ હૃદયના ધબકારાની ગતિ પર અસર કરી શકે છે.
પરંતુ દરેક વખતે કારણ સામાન્ય જ હોય એવું નથી. કેટલીક વ્યક્તિમાં હૃદયની લયમાં ગડબડ એટલે કે અરિધમિયા પેલ્પિટેશન્સનું કારણ બની શકે છે. થાઇરોઇડ હોર્મોનમાં ફેરફાર, એનિમિયા અથવા શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની કેટલીક ગડબડ પણ ધબકારા સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે છે. તેથી સમસ્યા વારંવાર થાય ત્યારે માત્ર તણાવનું પરિણામ માની લેવું યોગ્ય નથી.
ધબકારા ક્યારે થાય છે, કેટલો સમય રહે છે અને તે સમયે વ્યક્તિ શું કરી રહી હતી તેની નોંધ રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે. તેની સાથે ચક્કર, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા છાતીમાં દુખાવો થયો હતો કે નહીં તેની માહિતી પણ ડૉક્ટરને કારણ શોધવામાં મદદ કરી શકે છે.
તબીબી મૂલ્યાંકન દરમિયાન ડૉક્ટર બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા તપાસી શકે છે. જરૂરિયાત પ્રમાણે ECG અથવા લાંબા સમય સુધી હૃદયની લય રેકોર્ડ કરતા મોનિટર જેવી તપાસની સલાહ આપવામાં આવી શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં લોહીની તપાસ પણ જરૂરી બની શકે છે.
વારંવાર ધબકારા અનુભવાતા હોય ત્યારે પોતાની રીતે હૃદયની દવા લેવી યોગ્ય નથી. કારણ પ્રમાણે સારવાર અલગ હોય છે. કેફીન અથવા અન્ય કોઈ ચોક્કસ પરિબળ પછી જ સમસ્યા વધતી હોવાનું જણાય તો તેની નોંધ રાખવી અને ડૉક્ટર સાથે ચર્ચા કરવી વધુ યોગ્ય છે.
ખાસ કરીને ધબકારા સાથે છાતીમાં દુખાવો, ગંભીર શ્વાસની તકલીફ, બેભાન થવું અથવા બેભાન થવા જેવી સ્થિતિ સર્જાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે. આવી સ્થિતિને માત્ર ગભરામણ કે એસિડિટી માનીને રાહ જોવી જોખમી બની શકે છે.
ક્યારેક થતી થોડી ધડકન હંમેશા હૃદયરોગનો સંકેત નથી. તેમ છતાં આરામની સ્થિતિમાં વારંવાર થતા ઝડપી અથવા અનિયમિત ધબકારા શરીરનો એવો સંકેત છે જેનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન થવું જોઈએ. સમયસર કારણ જાણી લેવાથી જરૂરી સારવાર અથવા સાવચેતી અંગે યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકાય છે.
