માથામાં વારંવાર ખોડો થાય છે? માત્ર શેમ્પૂ બદલવાથી જ સમસ્યા દૂર થાય એવું જરૂરી નથી
સ્કાલ્પમાં સફેદ પડ, ખંજવાળ અને વારંવાર થતો ખોડો ડેન્ડ્રફ સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે, પરંતુ વધુ લાલાશ કે જાડા પડ હોય તો બીજી ત્વચાની સમસ્યા પણ કારણ બની શકે છે
saurashtrabhoomi 
વાળમાં દેખાતા સફેદ કણો એટલે ખોડો એવી સામાન્ય સમજ છે. ડેન્ડ્રફ ખૂબ સામાન્ય સ્કાલ્પ સમસ્યા છે અને તેમાં માથાની ત્વચામાંથી નાના સફેદ અથવા પીળાશ પડતા કણો છૂટા પડી શકે છે. તેની સાથે ખંજવાળ પણ થઈ શકે છે. ઘણા લોકો માટે ખોડો માત્ર દેખાવની સમસ્યા બની રહે છે, પરંતુ વારંવાર અને વધારે પ્રમાણમાં થતો ખોડો સ્કાલ્પની યોગ્ય કાળજીની જરૂરિયાત દર્શાવી શકે છે.
ડેન્ડ્રફને ગંદકી સાથે સીધું જોડવું યોગ્ય નથી. સ્કાલ્પમાં તેલનું પ્રમાણ, ત્વચાની પ્રતિક્રિયા અને Malassezia નામના યીસ્ટ સહિતના પરિબળો ડેન્ડ્રફ સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકોમાં સ્કાલ્પ વધુ તેલિયું હોય ત્યારે સફેદ અથવા પીળાશ પડતા કણો અને ખંજવાળ વધારે જોવા મળે છે.
બીજી તરફ માથાની ત્વચા ખૂબ સૂકી હોય ત્યારે પણ નાના સફેદ પડ દેખાઈ શકે છે. એટલે દરેક સફેદ કણને એક જ પ્રકારનો ડેન્ડ્રફ માનીને સારવાર કરવી યોગ્ય નથી. સ્કાલ્પની સ્થિતિ અને અન્ય લક્ષણોને ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.
ડેન્ડ્રફ માટે બજારમાં અનેક પ્રકારના એન્ટી-ડેન્ડ્રફ શેમ્પૂ ઉપલબ્ધ હોય છે. તેમાં અલગ અલગ સક્રિય ઘટકો હોઈ શકે છે અને દરેક વ્યક્તિને એક જ પ્રકારનો શેમ્પૂ અનુકૂળ આવે એવું જરૂરી નથી. કોઈ મેડિકેટેડ શેમ્પૂનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તેની સૂચના પ્રમાણે ઉપયોગ કરવો અને ગંભીર સમસ્યામાં ત્વચા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે.
ખંજવાળને કારણે વારંવાર નખથી સ્કાલ્પ ખંજવાળવાથી ત્વચાને ઈજા થઈ શકે છે. તેથી ખૂબ જોરથી ખંજવાળવાનું ટાળવું જોઈએ. વાળ અને સ્કાલ્પને સ્વચ્છ રાખવા જરૂરી છે, પરંતુ વારંવાર ખૂબ કઠોર પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવાથી કેટલાક લોકોમાં ત્વચામાં વધુ બળતરા થઈ શકે છે.
ક્યારેક જેને આપણે સામાન્ય ખોડો સમજીએ છીએ તે સેબોરિક ડર્મેટાઇટિસ જેવી સ્થિતિ સાથે પણ જોડાયેલું હોઈ શકે છે. તેમાં સ્કાલ્પ ઉપરાંત ભ્રૂ, કાનની આસપાસ અથવા ચહેરાના કેટલાક ભાગોમાં લાલાશ અને પડ જોવા મળી શકે છે. સોરાયસિસ અથવા અન્ય ત્વચાની સમસ્યાઓમાં પણ સ્કાલ્પ પર જાડા પડ થઈ શકે છે.
જો ખોડાની સાથે ખૂબ લાલાશ, સોજો, દુખાવો, ઘા, પ્રવાહી નીકળવું અથવા અસામાન્ય રીતે વાળ ખરવા જેવી સમસ્યા શરૂ થાય તો ત્વચા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. લાંબા સમય સુધી અલગ અલગ ઘરગથ્થુ ઉપચાર અજમાવતા રહેવાને બદલે સાચું કારણ જાણવું વધુ ઉપયોગી છે.
ડેન્ડ્રફ સામાન્ય અને ઘણી વખત નિયંત્રિત કરી શકાય તેવી સમસ્યા છે. છતાં વારંવાર પાછો આવતો ખોડો હોય ત્યારે માત્ર વાળને જવાબદાર માનવાને બદલે સ્કાલ્પના સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. યોગ્ય હેર-સ્કાલ્પ કેર અને જરૂર પડે ત્યારે ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ દ્વારા સમસ્યાને વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
