દિવસભર મોબાઇલ અને કમ્પ્યુટર સામે બેસો છો? આંખોની આ સમસ્યાઓને અવગણશો નહીં
લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન જોવાથી આંખોમાં થાક, શુષ્કતા અને ઝાંખું દેખાવાની ફરિયાદ થઈ શકે છે; આંખોને આરામ આપવા માટે 20-20-20 નિયમ અપનાવો
saurashtrabhoomi 
સ્માર્ટફોન, કમ્પ્યુટર અને ટેબ્લેટ આજના જીવનનો મહત્ત્વનો ભાગ બની ગયાં છે. ઓફિસનું કામ હોય, અભ્યાસ હોય કે મનોરંજન, લોકો દરરોજ લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન સામે સમય પસાર કરે છે. જોકે સતત સ્ક્રીન જોવાની આદતને કારણે આંખોમાં થાક, બળતરા, શુષ્કતા અને માથાનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ સ્થિતિને સામાન્ય રીતે ડિજિટલ આઈ સ્ટ્રેન અથવા ડિજિટલ આંખનો થાક કહેવામાં આવે છે.
સ્ક્રીન જોવાથી આંખોમાં શું થાય છે?
મોબાઇલ કે કમ્પ્યુટરની સ્ક્રીન પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી વખતે આંખો પર ભાર પડી શકે છે. સામાન્ય રીતે સ્ક્રીન જોતી વખતે પાંપણ પટપટાવવાની આવર્તન ઘટી જાય છે, જેના કારણે આંખની સપાટી પર ભેજ જાળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. પરિણામે આંખોમાં શુષ્કતા, ખંજવાળ, બળતરા અથવા આંખોમાં કંઈક પડ્યું હોય તેવી લાગણી થઈ શકે છે.
લાંબા સમય સુધી નજીકની વસ્તુ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી આંખો થાકી શકે છે. કેટલાક લોકોને કામ પૂરું થયા પછી થોડા સમય માટે ઝાંખું દેખાવું, માથાનો દુખાવો અથવા ગરદન અને ખભામાં દુખાવો પણ થઈ શકે છે.
આંખોને આરામ આપવા માટે 20-20-20 નિયમ
આંખો પરનો તાણ ઘટાડવા માટે 20-20-20 નિયમ ઉપયોગી ટેવ બની શકે છે. આ નિયમ પ્રમાણે દર 20 મિનિટે સ્ક્રીન પરથી નજર હટાવીને લગભગ 20 ફૂટ દૂર આવેલી વસ્તુને ઓછામાં ઓછી 20 સેકન્ડ સુધી જોવી જોઈએ. આથી નજીકની વસ્તુ પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી થતો થાક ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત, સ્ક્રીન આંખોથી યોગ્ય અંતરે રાખવી, લખાણ વાંચવામાં સરળ રહે તેવો ફોન્ટ પસંદ કરવો અને રૂમની લાઇટિંગ પ્રમાણે સ્ક્રીનની તેજસ્વિતા ગોઠવવી જોઈએ. કમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ કરતી વખતે સ્ક્રીન આંખોના સ્તરથી સહેજ નીચે રહે તે રીતે બેસવું પણ આરામદાયક બની શકે છે.
મોબાઇલ વાપરતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
વારંવાર પાંપણ પટપટાવવાની ટેવ રાખવી, લાંબા સમય સુધી સતત સ્ક્રીન ન જોવી અને વચ્ચે નિયમિત વિરામ લેવો જરૂરી છે. આંખોમાં શુષ્કતા રહેતી હોય તો યોગ્ય આઇ ડ્રોપ્સ અંગે ડૉક્ટર અથવા આંખના નિષ્ણાતની સલાહ લઈ શકાય છે. પોતાની રીતે દવાવાળા આઇ ડ્રોપ્સનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
બાળકો માટે પણ સ્ક્રીનનો ઉપયોગ સંતુલિત રાખવો જરૂરી છે. તેમની ઉંમર પ્રમાણે સ્ક્રીન ટાઇમ, બહાર રમવાનો સમય અને ઊંઘનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
ક્યારે આંખના નિષ્ણાતને બતાવવું જોઈએ?
જો આંખોમાં વારંવાર દુખાવો થતો હોય, ઝાંખું દેખાવું સતત રહેતું હોય, આંખોમાં અસામાન્ય લાલાશ હોય અથવા દૃષ્ટિમાં અચાનક ફેરફાર થાય, તો તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. અચાનક દૃષ્ટિ ઓછી થવી અથવા આંખમાં તીવ્ર દુખાવો થવો જેવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સારવાર લેવી જોઈએ.
મોબાઇલ અને કમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવો જરૂરી નથી, પરંતુ યોગ્ય અંતર, નિયમિત વિરામ અને આંખોની યોગ્ય સંભાળ દ્વારા ડિજિટલ આંખના થાકને ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
