જૂનાગઢ જિલ્લામાં 22 ઓક્ટોબરથી ‘ખેત બચાઓ અભિયાન’નો પ્રારંભ, દરેક તાલુકામાં ખેડૂતો માટે ઓછામાં ઓછા 30 કાર્યક્રમો યોજાશે

જૂનાગઢ તા.૧૯
ખેતીની જમીનનું સ્વાસ્થ્ય જાળવી રાખવા, ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓ તરફ પ્રોત્સાહિત કરવા તેમજ જમીન પરીક્ષણના આધારે ખાતરનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તેવા હેતુથી જૂનાગઢ જિલ્લામાં આગામી 22 ઓક્ટોબરથી ‘ખેત બચાઓ અભિયાન’નો પ્રારંભ કરવામાં આવશે. ભારત સરકાર દ્વારા દેશવ્યાપી સ્તરે આયોજિત આ અભિયાન 30 નવેમ્બર સુધી ચાલશે. આ સમયગાળા દરમિયાન જૂનાગઢ જિલ્લાના દરેક તાલુકામાં ઓછામાં ઓછા 30 કાર્યક્રમો યોજીને ખેડૂતોને જમીનનું સ્વાસ્થ્ય, જળસંરક્ષણ, પાક વૈવિધ્યીકરણ અને આધુનિક કૃષિ તકનીકો અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
ખેતીમાં લાંબા ગાળે ઉત્પાદનક્ષમતા જળવાઈ રહે તે માટે જમીનની તંદુરસ્તી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. જમીનમાં રહેલા પોષક તત્ત્વોનું સંતુલન, ભેજ જાળવવાની ક્ષમતા અને યોગ્ય કૃષિ વ્યવસ્થાપન પાકના વિકાસ પર સીધી અસર કરે છે. આ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને ખેડૂતોમાં જમીન સંરક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અંગે જાગૃતિ વધારવા માટે આ અભિયાનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
જિલ્લા ખેતીવાડી ખાતાની માહિતી અનુસાર, 22 ઓક્ટોબરથી 30 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાનારા અભિયાનમાં ખેતીવાડી શાખા, આત્મા પ્રોજેક્ટ, બાગાયત વિભાગ અને કૃષિ યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાતો તથા વૈજ્ઞાનિકો જોડાશે. તેઓ ગ્રામ્ય સ્તરે ખેડૂતોને ખેતી સંબંધિત વિવિધ વિષયો અંગે પ્રત્યક્ષ માર્ગદર્શન પૂરું પાડશે.
આ અભિયાનની મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે જૂનાગઢ જિલ્લાના દરેક તાલુકામાં ઓછામાં ઓછા 30 કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમો દ્વારા વિવિધ ગામોના ખેડૂતો સુધી કૃષિ વિષયક માહિતી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
કાર્યક્રમોમાં ખેડૂતોને જમીન પરીક્ષણના મહત્વ વિશે સમજાવવામાં આવશે. જમીનમાં કયા પોષક તત્ત્વોની અછત છે અને કયા તત્ત્વો પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે તેની જાણકારી મેળવવા માટે જમીન પરીક્ષણ ઉપયોગી બને છે.
આથી અભિયાન દરમિયાન સોઇલ હેલ્થ કાર્ડના ઉપયોગ અંગે વિશેષ માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. સોઇલ હેલ્થ કાર્ડમાં દર્શાવેલી માહિતીના આધારે ખેડૂતો પાકની જરૂરિયાત મુજબ ખાતરનું આયોજન કરી શકે તે અંગે સમજ આપવામાં આવશે.
જમીન પરીક્ષણ કર્યા વિના જરૂરિયાત કરતાં વધુ અથવા અસંતુલિત પ્રમાણમાં ખાતરનો ઉપયોગ કરવાથી ખેતીનો ખર્ચ વધી શકે છે અને જમીનની તંદુરસ્તી પર પણ અસર થઈ શકે છે. તેથી જમીનની સ્થિતિ અને પાકની જરૂરિયાત મુજબ સંતુલિત ખાતર વ્યવસ્થાપન અપનાવવા ખેડૂતોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
અભિયાનમાં સંકલિત પોષક તત્ત્વ વ્યવસ્થાપન એટલે કે ઇન્ટિગ્રેટેડ ન્યુટ્રિઅન્ટ મેનેજમેન્ટ (INM) અંગે પણ તાલીમ આપવામાં આવશે. આ પદ્ધતિમાં જમીનની સ્થિતિ અને પાકની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને પોષક તત્ત્વોનું યોગ્ય સંચાલન કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
ખેડૂતોને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા અને પાકને જરૂરી પોષક તત્ત્વો ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે વિવિધ કૃષિ પદ્ધતિઓનું મહત્વ સમજાવવામાં આવશે.
આ સાથે પ્રાકૃતિક ખેતી અંગે જાગૃતિ કેળવવાનું પણ અભિયાનનું મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય છે. જમીનની તંદુરસ્તી જાળવવામાં મદદરૂપ થતી પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિઓ અને ટકાઉ ખેતી વ્યવસ્થાપન અંગે ખેડૂતોને માહિતી આપવામાં આવશે.
જિલ્લાના ખેડૂતોને સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અને ઉપલબ્ધ સંસાધનોને ધ્યાનમાં રાખીને ખેતીની યોગ્ય પદ્ધતિઓ પસંદ કરવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
વર્તમાન સમયમાં બદલાતી આબોહવા અને વરસાદની અનિશ્ચિતતા ખેતી માટે મહત્વપૂર્ણ પડકાર બની રહી છે. આથી અભિયાનમાં આબોહવાને અનુરૂપ કૃષિ પદ્ધતિઓ અપનાવવા અંગે પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે.
ખેડૂતોને સ્થાનિક હવામાન, જમીનનો પ્રકાર અને પાણીની ઉપલબ્ધતા મુજબ પાકની પસંદગી તથા ખેતીનું આયોજન કરવા અંગે નિષ્ણાતો દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
જળસંરક્ષણ પણ આ અભિયાનનો મુખ્ય મુદ્દો રહેશે. ખેતીમાં પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ થાય અને ઉપલબ્ધ જળસંસાધનોનો બગાડ અટકે તે માટે ખેડૂતોને પાણી બચાવતી પદ્ધતિઓ અંગે સમજ આપવામાં આવશે.
ખાસ કરીને ‘પર ડ્રોપ મોર ક્રોપ’ની ભાવના સાથે ઓછા પાણીનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરીને પાકનું ઉત્પાદન જાળવવા માટે યોગ્ય સિંચાઈ વ્યવસ્થાપનનું મહત્વ સમજાવવામાં આવશે.
પાણીની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત હોય તેવા વિસ્તારોમાં જળસંગ્રહ અને પાણીનો કરકસરયુક્ત ઉપયોગ ખેતી માટે ઉપયોગી બની શકે છે. આથી ખેડૂતોને જળસંરક્ષણની વિવિધ પદ્ધતિઓ અંગે માહિતગાર કરવામાં આવશે.
અભિયાન દરમિયાન સંકલિત જીવાત વ્યવસ્થાપન એટલે કે ઇન્ટિગ્રેટેડ પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (IPM) અંગે પણ તાલીમ આપવામાં આવશે. આ પદ્ધતિમાં પાકમાં રોગ અને જીવાતની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરીને જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય નિયંત્રણનાં પગલાં લેવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
ખેડૂતોને પાકમાં જીવાતનો ઉપદ્રવ ઓળખવા, નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવા અને કૃષિ નિષ્ણાતોની સલાહ અનુસાર નિયંત્રણની પદ્ધતિઓ અપનાવવા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત પાકના અવશેષો બાળવાના બદલે તેનું યોગ્ય વ્યવસ્થાપન કરવા અંગે પણ જાગૃતિ કેળવવામાં આવશે.
ખેતરમાં પાકના અવશેષો બાળવાથી જમીનના કેટલાક ઉપયોગી જૈવિક ઘટકો અને પર્યાવરણ પર પ્રતિકૂળ અસર થઈ શકે છે. તેથી પાકના અવશેષોનું યોગ્ય વ્યવસ્થાપન કરવા માટે ખેડૂતોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
આ અભિયાનમાં પાક વૈવિધ્યીકરણ પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ખેડૂતોને એક જ પ્રકારના પાક પર સતત આધાર રાખવાના બદલે જમીન, પાણી અને સ્થાનિક બજારની પરિસ્થિતિને અનુરૂપ વિવિધ પાકોનું આયોજન કરવા અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
ખાસ કરીને કઠોળ, તેલીબિયાં અને બાગાયતી પાકો દ્વારા પાક વૈવિધ્યીકરણ અપનાવવા ખેડૂતોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
પાક વૈવિધ્યીકરણ દ્વારા ખેડૂતોને અલગ-અલગ પાકોની ખેતી અંગે વિકલ્પો મળી શકે છે. જોકે કયો પાક વધુ યોગ્ય રહેશે તે સ્થાનિક જમીન, હવામાન, પાણીની ઉપલબ્ધતા અને બજારની સ્થિતિ પર આધારિત રહેશે.
આથી અભિયાન દરમિયાન કૃષિ નિષ્ણાતો ખેડૂતોને તેમની પરિસ્થિતિને અનુરૂપ પાક પસંદગી અને ખેતી આયોજન અંગે માર્ગદર્શન આપશે.
જૂનાગઢ જિલ્લો કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ માટે મહત્વપૂર્ણ વિસ્તાર છે. જિલ્લાના વિવિધ તાલુકાઓમાં જમીન, વરસાદ અને સિંચાઈની પરિસ્થિતિ અલગ-અલગ હોવાથી ખેડૂતોની જરૂરિયાતો પણ જુદી હોઈ શકે છે.
આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને અભિયાન અંતર્ગત તાલુકા અને ગ્રામ્ય સ્તરે કાર્યક્રમો યોજવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેથી ખેડૂતોને તેમના વિસ્તારની ખેતી સંબંધિત સમસ્યાઓ અને સંભવિત ઉકેલો અંગે નિષ્ણાતો પાસેથી માહિતી મળી શકે.
ખેતીવાડી શાખા ઉપરાંત આત્મા પ્રોજેક્ટ, બાગાયત વિભાગ અને કૃષિ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોની ભાગીદારીથી ખેડૂતોને વિવિધ વિષયો અંગે એક જ અભિયાન અંતર્ગત માર્ગદર્શન ઉપલબ્ધ થશે.
આ કાર્યક્રમો દ્વારા ખેડૂતોને જમીનનું પરીક્ષણ, ખાતર વ્યવસ્થાપન, જળસંરક્ષણ, પાકની પસંદગી અને જીવાત નિયંત્રણ જેવા મહત્વપૂર્ણ વિષયો અંગે જાગૃત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
જિલ્લા ખેતીવાડી ખાતાએ જૂનાગઢ જિલ્લાના તમામ ખેડૂતોને આ અભિયાનમાં મોટી સંખ્યામાં ભાગ લેવા અપીલ કરી છે. ખેડૂતોને પોતાના વિસ્તારના કાર્યક્રમોમાં જોડાઈ કૃષિ નિષ્ણાતો પાસેથી માર્ગદર્શન મેળવવા અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે.
અભિયાન અંગે વધુ માહિતી મેળવવા અથવા પોતાના વિસ્તારમાં યોજાનારા કાર્યક્રમોની વિગતો જાણવા ખેડૂતો સંબંધિત ગ્રામસેવક, ખેતીવાડી અધિકારી, બાગાયત અધિકારી અથવા નાયબ ખેતી નિયામકની કચેરીનો સંપર્ક કરી શકે છે.
ભારત સરકાર દ્વારા 22 ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારું ‘ખેત બચાઓ અભિયાન’ 30 નવેમ્બર સુધી ચાલશે. આ સમયગાળા દરમિયાન જૂનાગઢ જિલ્લાના દરેક તાલુકામાં ઓછામાં ઓછા 30 કાર્યક્રમો યોજીને ખેડૂતો સુધી જમીન સંરક્ષણ અને ટકાઉ ખેતીની માહિતી પહોંચાડવામાં આવશે.
જમીનનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવું, પાણીનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવો અને વૈજ્ઞાનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ અપનાવવી એ લાંબા ગાળે ખેતીની ઉત્પાદકતા જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ બાબતો છે. આથી જિલ્લા ખેતીવાડી ખાતા દ્વારા ખેડૂતોને અભિયાનનો લાભ લેવા અને નિષ્ણાતોના માર્ગદર્શન મુજબ યોગ્ય કૃષિ પદ્ધતિઓ અપનાવવા અપીલ કરવામાં આવી છે.