ફ્રાન્સમાં હિંસક દેખાવો બાદ સરકારનું કડક વલણ, કેટલાક શહેરોમાં આંશિક કર્ફ્યૂના નિર્દેશ; જરૂર પડ્યે કટોકટી જાહેર કરવાની ચેતવણી

પેરિસ તા.19
ફ્રાન્સમાં મોંઘવારી, શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને જાહેર સેવાઓને લઈને શરૂ થયેલા વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન હિંસા, આગચંપી અને લૂંટફાટની ઘટનાઓ સામે આવ્યા બાદ સરકાર દ્વારા કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કડક પગલાં લેવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંએ તોડફોડ અને લૂંટફાટ માટે જવાબદાર લોકો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની ખાતરી આપી છે. બીજી તરફ વડાપ્રધાન સેબાસ્ટિયન લેકોર્નૂએ 19 ઓક્ટોબરથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મર્યાદિત અને સ્થાનિક સ્તરે કર્ફ્યૂ લાગુ કરવા અધિકારીઓને નિર્દેશ આપ્યા છે. તેમણે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બને તો દેશમાં કટોકટી જાહેર કરવાનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો હોવાનું જણાવ્યું છે.
ફ્રાન્સમાં 17 ઓક્ટોબરે દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો યોજાયા હતા. આ પ્રદર્શનો પાછળ જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓની વધતી કિંમતો, જાહેર સેવાઓની સ્થિતિ, શિક્ષણ ક્ષેત્રની સમસ્યાઓ અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ જેવા મુદ્દાઓ જવાબદાર હતા. વિદ્યાર્થીઓ, શ્રમિક સંગઠનો અને વિવિધ સામાજિક જૂથો આ પ્રદર્શનોમાં જોડાયા હતા.
પ્રદર્શનકારીઓની સંખ્યા અંગે અલગ-અલગ આંકડા સામે આવ્યા છે. ફ્રાન્સના ગૃહ મંત્રાલયના પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ આશરે 5.50 લાખ લોકો પ્રદર્શનોમાં જોડાયા હતા, જ્યારે CGT શ્રમિક સંગઠને આ સંખ્યા 8 લાખ હોવાનું જણાવ્યું હતું.
શરૂઆતમાં અનેક સ્થળોએ વિરોધ પ્રદર્શનો શાંતિપૂર્ણ રહ્યા હતા. જોકે ત્યારબાદ કેટલાક શહેરોમાં દેખાવો હિંસક બન્યા હતા. ચહેરા ઢાંકેલા અને કાળા કપડાં પહેરેલા કેટલાક જૂથો દ્વારા દુકાનો, વાહનો અને સરકારી ઇમારતોને નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા.
રાજધાની પેરિસ ઉપરાંત લિયોન, માર્સેલ, બોર્ડો અને લિમોજ સહિતના શહેરોમાં પોલીસ અને હિંસક જૂથો વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. અનેક સ્થળોએ આગચંપી અને લૂંટફાટની ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી. સ્થિતિ નિયંત્રણમાં લેવા પોલીસે ટિયર ગેસ અને પાણીના મારાનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
લિમોજ શહેરની ઐતિહાસિક ટાઉનહોલને પણ હિંસામાં ભારે નુકસાન થયું હતું. અન્ય શહેરોમાં સરકારી ઇમારતો અને વેપારી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. વેપારીઓએ થયેલા નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ફ્રાન્સના વેપાર અને વિતરણ ક્ષેત્રના સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, 17 ઓક્ટોબરની હિંસા દરમિયાન આશરે 1,500 વેપારી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ નુકસાન અંગેના વ્યાપક મૂલ્યાંકનમાં અસરગ્રસ્ત વ્યવસાયોની સંખ્યા વધુ હોવાનું પણ અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે.
હિંસાને કારણે પોલીસ અને સુરક્ષા દળોને પણ ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ગૃહ મંત્રાલયને ટાંકીને પ્રકાશિત અહેવાલો અનુસાર, શનિવારની ઘટનાઓ બાદ આશરે 2,400 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે લગભગ 1,000 પોલીસ અને સુરક્ષાકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાનું જણાવાયું હતું.
હિંસક ઘટનાઓ બાદ રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંએ રવિવારે રાત્રે દેશને સંબોધન કર્યું હતું. તેમણે દેશના વિવિધ શહેરોમાં બનેલી ઘટનાઓ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી અને હિંસા તથા લૂંટફાટમાં સામેલ લોકો સામે કાર્યવાહી કરવાની ખાતરી આપી હતી.
મેક્રોંએ પોતાના સંબોધનમાં શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરનારા નાગરિકો અને હિંસામાં સામેલ લોકો વચ્ચે સ્પષ્ટ ભેદ રાખવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે નાગરિકોને પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ તેની આડમાં જાહેર અને ખાનગી સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવું સ્વીકાર્ય નથી.
રાષ્ટ્રપતિએ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓની સમીક્ષા કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. સાથે જ સામાજિક અને આર્થિક માંગણીઓ અંગે રાજકીય પક્ષો, શ્રમિક સંગઠનો અને અન્ય પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરવાની વાત કરી હતી.
દરમિયાન વડાપ્રધાન સેબાસ્ટિયન લેકોર્નૂએ સોમવારે સરકારની કટોકટી બેઠક બોલાવી હતી. બેઠકમાં હિંસાથી થયેલા આર્થિક નુકસાન, વેપારીઓની સ્થિતિ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને કાનૂની કાર્યવાહી સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
બેઠક બાદ વડાપ્રધાને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મર્યાદિત કર્ફ્યૂ લાગુ કરવા સ્થાનિક વહીવટી અધિકારીઓને નિર્દેશ આપ્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સમગ્ર પેરિસ અથવા આખા દેશમાં એકસાથે કર્ફ્યૂ લાગુ કરવાની યોજના નથી. જ્યાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂર જણાય ત્યાં સ્થાનિક સ્તરે પગલાં લેવામાં આવશે.
લેકોર્નૂએ જણાવ્યું હતું કે પરિસ્થિતિ વધુ વણસે તો કટોકટી જાહેર કરવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે. જોકે હાલ સ્થાનિક અને મર્યાદિત કર્ફ્યૂ જેવા પગલાંને વધુ યોગ્ય માનવામાં આવી રહ્યા છે. આથી ફ્રાન્સમાં દેશવ્યાપી કટોકટી જાહેર થઈ ગઈ હોવાનો અર્થ કાઢવો યોગ્ય નથી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે ફ્રાન્સના ગૃહમંત્રી લોરાં નુનેઝની કામગીરી અંગે પણ સવાલો ઊભા થયા છે. મોટા પાયે યોજાનારા પ્રદર્શનો અને ત્યારબાદ સર્જાયેલી હિંસાને નિયંત્રિત કરવા માટે સુરક્ષા તંત્રની તૈયારીઓ પૂરતી હતી કે નહીં તે મુદ્દે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
અહેવાલો અનુસાર, નુનેઝે પોતાનું રાજીનામું રજૂ કર્યું હતું, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોંએ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં સુરક્ષા દળોના સંચાલનમાં સાતત્ય જાળવવાની જરૂરિયાત દર્શાવીને રાજીનામું સ્વીકાર્યું નહોતું.
રાષ્ટ્રપતિએ સુરક્ષા તંત્રને હિંસક પ્રવૃત્તિઓ સામે વધુ અસરકારક કાર્યવાહી કરવા સૂચના આપી હતી. સાથે જ અગાઉની તૈયારીઓ અને ગુપ્તચર માહિતીના મૂલ્યાંકનમાં રહેલી ખામીઓ અંગે પણ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું હતું.
ફ્રાન્સમાં સર્જાયેલી આ સ્થિતિ માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થાનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ તેની પાછળ આર્થિક અને સામાજિક અસંતોષ પણ મહત્વપૂર્ણ પરિબળ તરીકે સામે આવ્યો છે.
મોંઘવારી, જાહેર સેવાઓની ગુણવત્તા અને શિક્ષણ ક્ષેત્રની સમસ્યાઓને લઈને લોકોમાં અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓ અને શ્રમિક સંગઠનો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી માંગણીઓએ આ વિરોધ પ્રદર્શનોને વ્યાપક સ્વરૂપ આપ્યું હતું.
આ વિરોધ પ્રદર્શનોને વર્ષ 2018માં શરૂ થયેલા ‘યલો વેસ્ટ’ આંદોલનની યાદ અપાવનારી ઘટના તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે વર્તમાન પ્રદર્શનોમાં વિવિધ સંગઠનો અને જૂથોની અલગ-અલગ માંગણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
ફ્રાન્સમાં આર્થિક પડકારો સાથે રાજકીય અનિશ્ચિતતા પણ જોવા મળી રહી છે. સંસદમાં વિવિધ રાજકીય જૂથો વચ્ચે મતભેદો હોવાથી સરકાર માટે મોટા નીતિગત નિર્ણયો અંગે સહમતિ મેળવવી મુશ્કેલ બની રહી છે.
આગામી એપ્રિલ 2027માં ફ્રાન્સમાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી યોજાવાની છે. ઇમેન્યુઅલ મેક્રોંનો વર્તમાન કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાનો હોવાથી વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને નેતાઓ ચૂંટણીની તૈયારીમાં જોડાયેલા છે.
જમણેરી રાજકીય નેતા મરીન લે પેન અને ડાબેરી નેતા ઝાં-લૂક મેલાંશોં સહિતના નેતાઓ ફ્રાન્સના રાજકીય ચર્ચાક્રમમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. વર્તમાન વિરોધ પ્રદર્શનો અને સરકારની પ્રતિક્રિયા અંગે વિવિધ પક્ષો દ્વારા અલગ-અલગ અભિપ્રાયો વ્યક્ત કરવામાં આવી રહ્યા છે.
હિંસક ઘટનાઓ અંગે સરકાર દ્વારા કડક કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, ત્યારે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનનો અધિકાર જળવાઈ રહે અને જાહેર સલામતી પણ સુનિશ્ચિત થાય તે બંને બાબતો સરકાર સમક્ષ મહત્વપૂર્ણ પડકાર તરીકે ઊભી થઈ છે.
હાલ ફ્રાન્સની સરકાર અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા, હિંસાથી થયેલા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવા અને જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી કરવા પ્રયાસ કરી રહી છે. બીજી તરફ પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આર્થિક અને સામાજિક મુદ્દાઓ અંગે પણ ચર્ચા આગળ વધારવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
19 ઓક્ટોબરની સ્થિતિએ ફ્રાન્સમાં સ્થાનિક સ્તરે આંશિક કર્ફ્યૂ લાગુ કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે, જ્યારે દેશવ્યાપી કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી નથી. આગામી દિવસોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા, વિરોધ પ્રદર્શનો અને સરકાર દ્વારા લેવામાં આવનારા નિર્ણયો પર સૌની નજર રહેશે.