કરોડોના દેવામાં ડૂબી ગયા હતા અમિતાભ બચ્ચન, 5 પ્રોજેક્ટની નિષ્ફળતાએ હચમચાવી નાખ્યું હતું સામ્રાજ્ય

મુંબઈ, તા.૧૪
બોલિવૂડના મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચન આજે પણ ફિલ્મો અને ટેલિવિઝનની દુનિયામાં સક્રિય છે. 84 વર્ષની ઉંમરે પણ તેઓ સતત કામ કરી રહ્યા છે અને પોતાના અભિનય તથા વ્યક્તિત્વથી દર્શકોમાં લોકપ્રિયતા જાળવી રાખી છે. જોકે સફળતાના શિખરે પહોંચેલા અમિતાભ બચ્ચનના જીવનમાં એક એવો સમય પણ આવ્યો હતો, જ્યારે તેમની કંપની આર્થિક સંકટમાં ફસાઈ ગઈ હતી અને તેમના પર કરોડો રૂપિયાનું દેવું થઈ ગયું હતું.
હિન્દી ફિલ્મજગતમાં અનેક સુપરહિટ ફિલ્મો આપીને અમિતાભ બચ્ચને એક વિશિષ્ટ ઓળખ ઊભી કરી હતી. ફિલ્મોમાં સફળતા મેળવ્યા બાદ તેમણે મનોરંજન ઉદ્યોગમાં વ્યવસાયિક ક્ષેત્રે પણ આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ આ નિર્ણય તેમની કારકિર્દીના સૌથી મુશ્કેલ સમય પૈકીનો એક સાબિત થયો હતો.
1990ના દાયકામાં અમિતાભ બચ્ચને અમિતાભ બચ્ચન કોર્પોરેશન લિમિટેડ એટલે કે ABCL નામની કંપની શરૂ કરી હતી. ફિલ્મ નિર્માણ, સંગીત, ટેલિવિઝન અને મોટા મનોરંજન કાર્યક્રમોના આયોજન જેવા ક્ષેત્રોમાં પ્રવેશ કરવાનો કંપનીનો ઉદ્દેશ હતો. આ વ્યવસાયિક સાહસ માટે મોટા પ્રમાણમાં મૂડીરોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું.
શરૂઆતના તબક્કામાં કંપનીની કામગીરી આશાસ્પદ રહી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. કેટલાક અહેવાલો મુજબ શરૂઆતના વર્ષમાં કંપનીએ આશરે રૂ.15 કરોડનો નફો મેળવ્યો હતો. જોકે ત્યારબાદ હાથ ધરવામાં આવેલા વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સમાં અપેક્ષિત સફળતા ન મળતાં કંપનીની આર્થિક સ્થિતિ બગડવા લાગી હતી.
અહેવાલો અનુસાર, ABCLના કેટલાક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સમાં થયેલા નુકસાનને કારણે કંપની પર મોટું નાણાકીય ભારણ ઊભું થયું હતું. કંપનીની મુશ્કેલીઓ વધતાં અમિતાભ બચ્ચનને પણ વ્યક્તિગત અને વ્યવસાયિક સ્તરે ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
કંપની માટે સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલો પ્રોજેક્ટ વર્ષ 1996માં બેંગલુરુ ખાતે યોજાયેલી મિસ વર્લ્ડ સ્પર્ધા હતો. આ આંતરરાષ્ટ્રીય સૌંદર્ય સ્પર્ધાના આયોજન સાથે ABCL જોડાઈ હતી. જોકે કાર્યક્રમના આયોજન અને તેના નાણાકીય સંચાલનને લઈને ઊભી થયેલી મુશ્કેલીઓ કંપની માટે ભારે પડી હોવાનું વિવિધ અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે.
આ ઉપરાંત અમિતાભ બચ્ચનની ફિલ્મ ‘મૃત્યુદાતા’ પણ ABCLના મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ પૈકીની એક હતી. વર્ષ 1997માં આવેલી આ ફિલ્મથી અમિતાભ બચ્ચનની મુખ્ય અભિનેતા તરીકે ફિલ્મોમાં વાપસી થઈ હતી. પરંતુ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર અપેક્ષા મુજબ સફળ રહી નહોતી.
કંપની સાથે સંકળાયેલો અન્ય પ્રોજેક્ટ ‘સાત રંગ કે સપને’ હતો. આ ફિલ્મમાં જાણીતા કલાકારો હોવા છતાં તે વ્યાપારી રીતે મોટી સફળતા મેળવી શકી નહોતી. પરિણામે કંપનીની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થયો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
ફિલ્મ નિર્માણ ઉપરાંત ABCLએ સંગીત ક્ષેત્રે પણ પ્રયાસ કર્યો હતો. ‘એબી બેબી’ નામના મ્યુઝિક આલ્બમ સાથે કંપની જોડાઈ હતી. જોકે આ પ્રોજેક્ટ પણ અપેક્ષિત વ્યાપારી સફળતા મેળવી શક્યો નહોતો.
અહેવાલોમાં મુકુલ દેવ સાથે સંકળાયેલી ‘નામ ક્યા હૈ’ નામની ફિલ્મનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થઈને સિનેમાઘરો સુધી પહોંચી શક્યો નહોતો. એક પછી એક પ્રોજેક્ટ્સમાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થતાં ABCLની નાણાકીય સ્થિતિ વધુ નબળી પડી હતી.
કંપનીના આર્થિક સંકટને કારણે અમિતાભ બચ્ચન પર કરોડો રૂપિયાની જવાબદારીઓ આવી પડી હતી. કેટલાક અહેવાલોમાં કંપનીને રૂ.70 કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું હોવાનો ઉલ્લેખ મળે છે. જોકે વિવિધ સમયના અહેવાલોમાં કંપનીના નુકસાન અને દેવાના આંકડા અલગ-અલગ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
આ સમય અમિતાભ બચ્ચન માટે માત્ર વ્યવસાયિક નિષ્ફળતાનો નહોતો, પરંતુ તેમની ફિલ્મી કારકિર્દી માટે પણ પડકારજનક હતો. એક સમયે બોક્સ ઓફિસ પર સફળતાની ખાતરી માનવામાં આવતા અભિનેતાને નવી ફિલ્મો અને કામની તકો મેળવવા માટે પ્રયત્નો કરવા પડ્યા હતા.
આર્થિક મુશ્કેલીઓ વચ્ચે અમિતાભ બચ્ચને ફરી અભિનય તરફ સંપૂર્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. તેમણે ફિલ્મ નિર્માતાઓનો સંપર્ક કરીને કામ મેળવવાના પ્રયાસો ચાલુ રાખ્યા હતા. આ દરમિયાન નિર્માતા અને દિગ્દર્શક યશ ચોપડા સાથેનો સંપર્ક તેમની કારકિર્દી માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયો.
વર્ષ 2000માં આવેલી ફિલ્મ ‘મોહબ્બતેં’માં અમિતાભ બચ્ચને મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મમાં શાહરુખ ખાન અને ઐશ્વર્યા રાય સહિતના કલાકારો પણ જોવા મળ્યા હતા. ફિલ્મની સફળતાએ અમિતાભ બચ્ચનને નવી પેઢીના દર્શકો વચ્ચે ફરી મજબૂત ઓળખ અપાવવામાં મદદ કરી હતી.
આ જ સમયગાળા દરમિયાન અમિતાભ બચ્ચનને ટેલિવિઝન પર ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ હોસ્ટ કરવાની તક મળી હતી. વર્ષ 2000માં શરૂ થયેલા આ કાર્યક્રમ દ્વારા તેમણે નાના પડદા પર પ્રવેશ કર્યો હતો. તેમની સંચાલનશૈલી, અવાજ અને સ્પર્ધકો સાથેની વાતચીતને દર્શકોએ ખૂબ પસંદ કરી હતી.
‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ની સફળતાએ અમિતાભ બચ્ચનની કારકિર્દીને નવો વળાંક આપ્યો હતો. આ કાર્યક્રમ દ્વારા તેઓ દેશભરના લાખો પરિવારો સુધી પહોંચ્યા હતા. ટેલિવિઝન પર મળેલી લોકપ્રિયતાની સાથે ફિલ્મોમાં પણ તેમના માટે નવી તકો ઊભી થવા લાગી હતી.
‘મોહબ્બતેં’ અને ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ અમિતાભ બચ્ચનની કારકિર્દીના મહત્વપૂર્ણ ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થયા હતા. આ બંને પ્રોજેક્ટ્સે તેમને આર્થિક સંકટ અને કારકિર્દીની અનિશ્ચિતતાના સમયમાંથી બહાર આવવામાં મહત્વપૂર્ણ મદદ કરી હતી.
ત્યારબાદ અમિતાભ બચ્ચને ફિલ્મોમાં વિવિધ પ્રકારની ભૂમિકાઓ સ્વીકારી અને પોતાની અભિનયયાત્રા આગળ વધારી. મુખ્ય અભિનેતાથી લઈને પિતા, માર્ગદર્શક અને અન્ય પ્રભાવશાળી પાત્રો સુધી તેમણે બદલાતા સમય સાથે પોતાની કારકિર્દીને નવી દિશા આપી.
આજે 84 વર્ષની ઉંમરે પણ અમિતાભ બચ્ચન મનોરંજન ક્ષેત્રે સક્રિય છે. ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન કાર્યક્રમો દ્વારા તેઓ સતત દર્શકો સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે. તેમની લાંબી કારકિર્દીમાં સફળતા અને નિષ્ફળતા બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
ABCLના આર્થિક સંકટથી લઈને ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન પર સફળ વાપસી સુધીની અમિતાભ બચ્ચનની સફર બોલિવૂડના સૌથી ચર્ચિત સંઘર્ષોમાંની એક છે. એક સમયે કરોડોના દેવાના ભારણ હેઠળ આવેલા અભિનેતાએ કામ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું અને ફરી પોતાની કારકિર્દી મજબૂત બનાવી. તેમની આ સફર દર્શાવે છે કે વ્યવસાયિક નિષ્ફળતા બાદ પણ મહેનત અને નવી તકો દ્વારા ફરી સફળતા મેળવી શકાય છે.