ઝીરમ ઘાટી હત્યાકાંડમાં 13 વર્ષ બાદ મોટો ચુકાદો, 10 દોષિત માઓવાદીઓને ફાંસીની સજા
2013માં કોંગ્રેસની ‘પરિવર્તન યાત્રા’ના કાફલા પર થયેલા હુમલામાં 29 લોકોનાં મોત થયા હતા; NIAની વિશેષ અદાલતે તમામ 10 દોષિતોને સંભળાવી મૃત્યુદંડની સજા
saurashtrabhoomi 
રાયપુર તા.16
છત્તીસગઢના બહુચર્ચિત ઝીરમ ઘાટી નક્સલી હુમલા કેસમાં લગભગ 13 વર્ષ બાદ મોટો ચુકાદો આવ્યો છે. જગદલપુરની વિશેષ NIA અદાલતે કેસમાં દોષિત ઠરેલા તમામ 10 માઓવાદીઓને ફાંસીની સજા સંભળાવી છે. આ દોષિતોમાં બે મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. અદાલતે 5 સપ્ટેમ્બરે તમામ 10 આરોપીઓને દોષિત ઠરાવ્યા બાદ સજા અંગેનો નિર્ણય 16 સપ્ટેમ્બર માટે રાખ્યો હતો.
25 મે, 2013ના રોજ છત્તીસગઢના બસ્તર વિસ્તારમાં કોંગ્રેસની ‘પરિવર્તન યાત્રા’નો કાફલો ઝીરમ ઘાટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો ત્યારે માઓવાદીઓએ ઘાત લગાવી હુમલો કર્યો હતો. હુમલામાં તત્કાલીન પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ નંદકુમાર પટેલ, તેમના પુત્ર દિનેશ પટેલ, પૂર્વ વિપક્ષ નેતા મહેન્દ્ર કર્મા, વરિષ્ઠ નેતા ઉદય મુદલિયાર સહિત અનેક લોકો માર્યા ગયા હતા. પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી વિદ્યાચરણ શુક્લ હુમલામાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા અને બાદમાં તેમનું પણ મૃત્યુ થયું હતું. વિવિધ અહેવાલોમાં કુલ મૃત્યુઆંક અંગે થોડો તફાવત જોવા મળે છે, જોકે તાજા અહેવાલોમાં 29 લોકોનાં મોતનો આંકડો વ્યાપક રીતે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
આ કેસની લાંબી સુનાવણી દરમિયાન શરૂઆતમાં 11 આરોપીઓ સામે ટ્રાયલ ચાલ્યો હતો, પરંતુ એક આરોપીનું કાર્યવાહી દરમિયાન મૃત્યુ થયું હતું. બાકીના 10 આરોપીઓને અદાલતે દોષિત ઠરાવ્યા હતા. કેસમાં પ્રોસિક્યુશન તરફથી 101 સાક્ષીઓના નિવેદન નોંધવામાં આવ્યા હતા. બચાવ પક્ષ અગાઉથી જ ચુકાદાને ઉચ્ચ અદાલતમાં પડકારવાની વાત કહી ચૂક્યો છે.
હુમલો 25 મે, 2013ની સાંજે થયો હતો. કોંગ્રેસની પરિવર્તન યાત્રા સુકમા તરફથી પરત ફરી રહી હતી ત્યારે દરભા વિસ્તારની ઝીરમ ઘાટીમાં માઓવાદીઓએ કાફલાને નિશાન બનાવ્યો હતો. તપાસ અને અદાલતી કાર્યવાહી પ્રમાણે હુમલો પૂર્વઆયોજિત હતો અને તેમાં મોટી સંખ્યામાં સશસ્ત્ર માઓવાદીઓ સામેલ હતા. હુમલા દરમિયાન વિસ્ફોટકો અને હથિયારોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો તથા સુરક્ષાકર્મીઓ પાસેથી હથિયારો પણ લૂંટવામાં આવ્યા હતા.
આ હુમલામાં મહેન્દ્ર કર્મા માઓવાદીઓના મુખ્ય નિશાન પૈકી એક હતા. ઘટનાએ તે સમયના છત્તીસગઢ કોંગ્રેસના ટોચના નેતૃત્વને મોટો ફટકો પહોંચાડ્યો હતો. હુમલાના બે દિવસની અંદર જ તત્કાલીન રાજ્ય સરકારે તપાસ NIAને સોંપી હતી અને સાથે ન્યાયિક તપાસ માટે કમિશનની પણ રચના કરવામાં આવી હતી.
બીજી તરફ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલે ચુકાદા બાદ તપાસ અંગે ફરી સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે એવો દાવો કર્યો છે કે નિર્ણય આવ્યો હોવા છતાં હુમલા પાછળના કથિત મોટા ષડયંત્રની સંપૂર્ણ તપાસ થઈ નથી અને પીડિત પરિવારોને સંપૂર્ણ ન્યાય મળ્યો નથી. કોંગ્રેસ લાંબા સમયથી NIAની તપાસમાં હુમલા પાછળની કથિત ‘મોટી સાજિશ’ની પૂરતી તપાસ ન થયાનો આક્ષેપ કરતી રહી છે. આ કોંગ્રેસ અને બઘેલનો દાવો છે; અદાલતના આજના ચુકાદાથી આવા રાજકીય ષડયંત્રના દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થતી નથી.
વિશેષ NIA અદાલત દ્વારા તમામ 10 દોષિતોને ફાંસીની સજા સંભળાવ્યા બાદ હવે કાયદાકીય પ્રક્રિયા આગળ વધશે. મૃત્યુદંડના કેસમાં ઉચ્ચ અદાલતની પુષ્ટિ અને અપીલ સહિતની આગળની ન્યાયિક પ્રક્રિયા બાકી રહે છે.
