વધતા વજન સામે યોગ બની શકે મદદગાર, ઘરે નિયમિત આસનો સાથે સંતુલિત આહાર અપનાવવા પર ભાર

જૂનાગઢ, તા.૬
આજના આધુનિક અને ભાગદોડ ભરેલા જીવનમાં અનિયમિત દિનચર્યા, બિનઆરોગ્યપ્રદ ખાવા-પીવાની ટેવો, જંક ફૂડ અને શારીરિક શ્રમના અભાવના કારણે 'મેદસ્વિતા' (વજન વધવું) ની સમસ્યા ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે. ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય પરિવાર અને કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા નાગરિકોને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સભાન બનાવવા અને નિરોગી જીવનશૈલી અપનાવવા માટે ‘મેદસ્વિતા મુક્ત ગુજરાત અભિયાન’ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
શરીરનું અતિશય વજન વધવાથી ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ), હાઈ બ્લડ પ્રેશર (ઉચ્ચ રક્તચાપ), હૃદયરોગ, સાંધાના દુખાવા અને ચયાપચય (Metabolism) સંબંધિત અનેક ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ ગંભીર સમસ્યામાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે દિનચર્યામાં યોગાસનો અને સંતુલિત આહારને સામેલ કરવો અત્યંત આવશ્યક છે.
વજન ઘટાડવા અને ચરબી ઓછી કરવા માટેના અતિ ઉપયોગી યોગાસનો આ મુજબ છે.
૧. સૂર્યનમસ્કાર (Surya Namaskar):
સૂર્યનમસ્કાર એ ૧૨ સ્ટેપની એક સંપૂર્ણ વ્યાયામ પ્રક્રિયા છે. રોજ સવારે ખાલી પેટે નિયમિત રીતે ૫ થી ૧૫ સૂર્યનમસ્કાર કરવાથી શરીરના તમામ સ્નાયુઓનો વ્યાયામ થાય છે, કેલરી ઝડપથી બળે છે અને શારીરિક સ્ટેમિના વધે છે.
૨. ભુજંગાસન (Bhujangasana / Cobra Pose):
પેટના બળે જમીન પર સૂઈને શ્વાસ લેતી વખતે શરીરના આગળના ભાગને ઉપર તરફ ઉઠાવવાનું આ આસન પેટની વધારાની ચરબી ઘટાડવા, પાચનક્રિયા સુધારવા અને કરોડરજ્જુને લચીલી તથા મજબૂત બનાવવા માટે ખૂબ જ ગુણકારી છે.
૩. ધનુરાસન (Dhanurasana / Bow Pose):
ધનુષ આકાર જેવું આ આસન પેટના સ્નાયુઓને મજબૂત કરે છે. તે પેટની ચરબી ઓછી કરવામાં, પાચનશક્તિ વધારવામાં અને શરીરનું પોસ્ચર સુધારવામાં સીધી મદદ કરે છે.
૪. પશ્ચિમોત્તાનાસન (Paschimottanasana):
જમીન પર બેસીને બંને પગ સીધા રાખી આગળ તરફ નમીને હાથથી પગના અંગૂઠા પકડવાના આ આસનથી પેટના અવયવો પર દબાણ આવે છે, જે ચરબી ઓગાળવામાં અને પેટની મજબૂતાઈ વધારવામાં મદદરૂપ છે.
૫. ત્રિકોણાસન (Trikonasana):
ઊભા રહીને શરીરને બાજુ પર નમાવવાની આ ક્રિયા કમરની આસપાસની ચરબી (Love handles) ઘટાડવા અને શરીરનું સંતુલન જાળવવામાં અત્યંત અસરકારક છે.
૬. કપાલભાતિ અને અનુલોમ-વિલોમ પ્રાણાયામ:
રોજ સવારે ૧૦ થી ૧૫ મિનિટ કપાલભાતિ પ્રાણાયામ કરવાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ (ચયાપચય દર) ઝડપી બને છે, જે વજન નિયંત્રણમાં સીધી મદદ કરે છે. સાથે જ અનુલોમ-વિલોમ માનસિક તણાવ ઘટાડે છે.
આરોગ્યપ્રદ આહાર અને દિનચર્યા માટે મહત્વના સૂચનો
(૧) જંક ફૂડ અને ગળ્યા પદાર્થોથી દૂર રહો. બહારનું ફાસ્ટ ફૂડ, તળેલા નાસ્તા, મેદાની બનાવટો અને વધુ પડતી ખાંડવાળી ચીજવસ્તુઓનું સેવન ટાળો.
(૨) પૌષ્ટિક આહાર અપનાવો. રોજિંદા ભોજનમાં તાજાં લીલા શાકભાજી, મોસમી ફળો, ફણગાવેલા કઠોળ, ઓટ્સ અને સલાડનો ભરપૂર ઉપયોગ કરો.
(૩) હાઇડ્રેશન (પાણીનું પ્રમાણ) વધારવું જોઈએ. દિવસ દરમિયાન પૂરતા પ્રમાણમાં એટલે કે ઓછામાં ઓછા ૮ થી ૧૦ ગ્લાસ પાણી અચૂક પીવો, જે શરીરના ઝેરી તત્વો (Toxins) બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
(૪) પૂરતી ઊંઘ લેવી જરૂરી છે. રોજ ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ અને પૂરતી ઊંઘ લેવી એ વજન નિયંત્રણ માટે પણ એટલી જ જરૂરી છે.
"સ્વસ્થ તન અને પ્રફુલ્લિત મન એ જ માનવ જીવનની સૌથી મોટી મૂડી છે." આ અભિયાનને જન આંદોલન બનાવીને ચાલો આપણે સૌ સાથે મળીને વજન ઘટાડીએ, રોગોથી મુક્ત થઈએ અને એક સ્વસ્થ તેમજ સુંદર ‘મેદસ્વિતા મુક્ત ગુજરાત’ ના નિર્માણમાં યોગદાન આપીએ.