ભોજનમાં ફાઇબરનું મહત્વ: કેમ દરેક થાળીમાં હોવા જોઈએ ફળ, શાકભાજી અને અનાજ?
પાચનથી લઈને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય સુધી, ફાઇબર શરીર માટે કેમ છે એટલું જરૂરી?
saurashtrabhoomi 
આજની ભાગદોડભરી જીવનશૈલીમાં ઘણા લોકો સ્વાદને પ્રાથમિકતા આપીને પોષણને પાછળ મૂકી દે છે. ફાસ્ટ ફૂડ, પ્રોસેસ્ડ ખોરાક અને વધુ તેલ-મસાલાવાળા ભોજનના કારણે શરીરને જરૂરી પોષક તત્ત્વો મળતા નથી. આવા સમયે એક એવો પોષક તત્ત્વ છે, જેને ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે, પરંતુ જે સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે – ફાઇબર. પાચનતંત્રને સ્વસ્થ રાખવાથી લઈને હૃદયની સંભાળ સુધી, ફાઇબર શરીરના અનેક કાર્યોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ફાઇબર મુખ્યત્વે ફળો, લીલા શાકભાજી, આખા અનાજ, દાળ, કઠોળ અને સૂકા મેવામાં મળે છે. શરીર તેને સંપૂર્ણ રીતે પચાવી શકતું નથી, પરંતુ તે આંતરડાની ગતિને નિયમિત રાખવામાં મદદ કરે છે. જેના કારણે કબજિયાતની સમસ્યા ઓછી થઈ શકે છે અને પાચનતંત્ર વધુ સારી રીતે કાર્ય કરે છે.
નિયમિત ફાઇબરયુક્ત આહાર લેવાથી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરાયેલું હોવાની લાગણી રહે છે. પરિણામે વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી અને બિનજરૂરી નાસ્તો કરવાની ટેવ ઘટે છે. આ કારણે વજન નિયંત્રણમાં રાખવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. જોકે માત્ર ફાઇબરથી જ વજન ઘટી જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. સંતુલિત આહાર અને નિયમિત કસરત પણ એટલી જ જરૂરી છે.
ફાઇબર હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ લાભદાયક માનવામાં આવે છે. કેટલાક પ્રકારના દ્રાવ્ય ફાઇબર શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટેરોલનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. તેની સાથે બ્લડ શુગરના સ્તરને ધીમે-ધીમે વધારવામાં પણ ફાઇબર મદદ કરી શકે છે, જે ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.
ઘણા લોકો અચાનક ખૂબ વધુ ફાઇબર ખાવાનું શરૂ કરે છે, જેના કારણે પેટમાં ગેસ અથવા અસ્વસ્થતા થઈ શકે છે. તેથી ફાઇબરનું પ્રમાણ ધીમે-ધીમે વધારવું અને તેની સાથે પૂરતું પાણી પીવું જરૂરી છે. જો પાણી ઓછું પીવામાં આવે તો ફાઇબરનો પૂરતો લાભ મળતો નથી.
દરરોજના ભોજનમાં નાના ફેરફારો કરીને પણ ફાઇબરનું પ્રમાણ વધારી શકાય છે. સફેદ લોટની જગ્યાએ આખા અનાજનો ઉપયોગ કરવો, રોજ એક-બે ફળ ખાવાં, દરેક ભોજનમાં શાકભાજી ઉમેરવી અને અઠવાડિયામાં અનેક વખત દાળ-કઠોળનો સમાવેશ કરવો જેવી ટેવો લાંબા ગાળે સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક બની શકે છે.
સ્વસ્થ જીવન માટે માત્ર કેલરી ગણવી પૂરતી નથી. શરીરને યોગ્ય પ્રમાણમાં ફાઇબર પણ મળવો જરૂરી છે. રોજિંદા આહારમાં કુદરતી અને પોષણયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરીને પાચન, હૃદય અને સમગ્ર શરીરના સ્વાસ્થ્યને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય છે.
