શરીરમાં વિટામિન Dની કમી હોય તો કયા સંકેતો દેખાઈ શકે? માત્ર હાડકાં સુધી મર્યાદિત નથી તેની ભૂમિકા
હાડકાં અને સ્નાયુઓના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ વિટામિન Dની ઉણપ ઘણી વખત સ્પષ્ટ લક્ષણો વગર પણ હોઈ શકે છે, તેથી જોખમ ધરાવતા લોકોએ યોગ્ય તપાસ અંગે તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી
saurashtrabhoomi 
વિટામિન D શરીર માટે જરૂરી પોષક તત્ત્વ છે અને ખાસ કરીને હાડકાં તથા સ્નાયુઓના સ્વાસ્થ્યમાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. શરીરમાં કેલ્શિયમના યોગ્ય શોષણ માટે પણ વિટામિન D જરૂરી છે. તેની ઉણપ લાંબા સમય સુધી રહે તો હાડકાં નબળાં થવા સહિતની સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. જોકે વિટામિન Dની કમી ધરાવતા દરેક વ્યક્તિમાં સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળે એવું જરૂરી નથી.
વિટામિન Dની ગંભીર અથવા લાંબા સમયની ઉણપ હોય ત્યારે કેટલાક લોકોને હાડકાંમાં દુખાવો અથવા સ્નાયુઓમાં નબળાઈ જેવી ફરિયાદ થઈ શકે છે. રોજિંદા સામાન્ય કામ કરતી વખતે સ્નાયુઓ અગાઉ કરતાં નબળા લાગવા જેવી સમસ્યા પણ કેટલાક કિસ્સામાં જોવા મળી શકે છે. પરંતુ થાક, શરીરનો દુખાવો કે નબળાઈ જેવા લક્ષણો અન્ય અનેક કારણોથી પણ થઈ શકે છે. તેથી માત્ર આવા લક્ષણોના આધારે વિટામિન Dની કમી હોવાનું નક્કી કરવું યોગ્ય નથી.
શરીર સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી વિટામિન D બનાવી શકે છે. ઉપરાંત કેટલાક ખાદ્ય પદાર્થો અને ફોર્ટિફાઇડ ફૂડમાંથી પણ વિટામિન D મળી શકે છે. પરંતુ વ્યક્તિને કેટલો સૂર્યપ્રકાશ મળે છે, ત્વચાનો પ્રકાર, ઉંમર, આહાર અને કેટલીક તબીબી પરિસ્થિતિઓ જેવા પરિબળો શરીરમાં વિટામિન Dના સ્તરને અસર કરી શકે છે.
વૃદ્ધ વ્યક્તિઓ, બહાર ખૂબ ઓછો સમય પસાર કરતા લોકો અથવા વિટામિન Dના શોષણને અસર કરતી કેટલીક તબીબી પરિસ્થિતિ ધરાવતા લોકોમાં તેની ઉણપનું જોખમ વધારે હોઈ શકે છે. આવા કિસ્સામાં ડૉક્ટર જરૂરિયાત પ્રમાણે રક્ત પરીક્ષણ કરવાની સલાહ આપી શકે છે.
એક મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે વિટામિન Dના સપ્લિમેન્ટ પોતાની રીતે વધુ માત્રામાં લેવાનું ટાળવું જોઈએ. વિટામિન D ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન હોવાથી શરીરમાં વધુ પ્રમાણમાં એકઠું થઈ શકે છે. જરૂર કરતાં વધારે માત્રા લાંબા સમય સુધી લેવાથી શરીરમાં કેલ્શિયમનું પ્રમાણ અસામાન્ય રીતે વધી શકે છે અને સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે.
તેથી સોશિયલ મીડિયા અથવા કોઈની સલાહ પરથી હાઈ-ડોઝ વિટામિન D શરૂ કરવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે. તપાસમાં ઉણપ સામે આવે તો વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે ડૉક્ટર યોગ્ય માત્રા અને સમયગાળો નક્કી કરી શકે છે.
સંતુલિત આહાર, હાડકાં માટે જરૂરી અન્ય પોષક તત્ત્વો અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ હાડકાંના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. માત્ર એક વિટામિન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે સમગ્ર પોષણ અને આરોગ્ય પર ધ્યાન આપવું વધુ ઉપયોગી છે.
વિટામિન Dની ઉણપ ઘણી વખત શાંતિથી રહી શકે છે. તેથી દરેક સામાન્ય થાકને વિટામિન D સાથે જોડવો પણ યોગ્ય નથી અને જોખમ હોવા છતાં તેને અવગણવું પણ યોગ્ય નથી. સતત સ્નાયુ નબળાઈ, હાડકાં સંબંધિત તકલીફ અથવા વિટામિન Dની ઉણપનું જોખમ હોય તો યોગ્ય તબીબી સલાહ અને જરૂરિયાત મુજબ તપાસ સૌથી સુરક્ષિત રસ્તો છે.
