માથાની એક બાજુ ધબકારા જેવો દુખાવો થાય છે? માઇગ્રેનને સામાન્ય માથાનો દુખાવો ન સમજો
વારંવાર થતો તીવ્ર માથાનો દુખાવો, ઊબકા અને પ્રકાશ કે અવાજથી તકલીફ વધવી માઇગ્રેન સાથે જોડાયેલા સંકેતો હોઈ શકે છે
saurashtrabhoomi 
માથાનો દુખાવો લગભગ દરેક વ્યક્તિએ ક્યારેક ને ક્યારેક અનુભવ્યો હોય છે. ઊંઘમાં ફેરફાર, થાક અથવા અન્ય અનેક કારણોથી સામાન્ય માથાનો દુખાવો થઈ શકે છે. પરંતુ કેટલાક લોકોને વારંવાર એવો તીવ્ર દુખાવો થાય છે કે રોજિંદા કામ, અભ્યાસ અથવા નોકરી પર પણ અસર પડે છે. ખાસ કરીને માથામાં ધબકારા જેવો દુખાવો અને તેની સાથે પ્રકાશ કે અવાજ સહન કરવામાં મુશ્કેલી થાય ત્યારે માઇગ્રેન અંગે વિચારવું જરૂરી બની શકે છે.
માઇગ્રેન એક પ્રકારની ન્યુરોલોજિકલ સ્થિતિ છે. તેમાં થતો માથાનો દુખાવો ઘણીવાર મધ્યમથી તીવ્ર હોય છે. કેટલાક લોકોને માથાની એક બાજુ વધુ દુખાવો થાય છે, પરંતુ માઇગ્રેન હંમેશા માત્ર એક જ બાજુ થાય એવું જરૂરી નથી. શારીરિક હલનચલન દરમિયાન દુખાવો વધતો અનુભવાય તેવું પણ બની શકે છે.
માઇગ્રેન દરમિયાન ઊબકા કે ઊલટી થવી, તેજ પ્રકાશથી તકલીફ થવી અને સામાન્ય અવાજ પણ અસહ્ય લાગવો જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. તેથી હુમલા દરમિયાન વ્યક્તિ શાંત અને અંધારાવાળી જગ્યામાં આરામ કરવાનું પસંદ કરે તે સામાન્ય છે.
કેટલાક લોકોને માઇગ્રેન શરૂ થાય તે પહેલાં 'ઓરા' તરીકે ઓળખાતા લક્ષણો અનુભવાય છે. તેમાં આંખ સામે ચમકતી લાઇટ, ઝિગઝેગ લાઇન અથવા દ્રષ્ટિના કોઈ ભાગમાં અસ્થાયી ફેરફાર થઈ શકે છે. કેટલીક વ્યક્તિમાં સંવેદનામાં ફેરફાર અથવા બોલવામાં મુશ્કેલી જેવા લક્ષણો પણ થઈ શકે છે. જોકે દરેક માઇગ્રેનમાં ઓરા થતું નથી.
માઇગ્રેનના હુમલાને ટ્રિગર કરતા પરિબળો વ્યક્તિ પ્રમાણે બદલાય છે. ઊંઘના સમયપત્રકમાં ફેરફાર, તણાવ, ભોજન ચૂકી જવું અથવા કેટલીક વ્યક્તિઓમાં ચોક્કસ ખોરાક અને અન્ય પરિબળો હુમલા સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે. ક્યારે માથાનો દુખાવો થયો, કેટલો સમય રહ્યો અને તે પહેલાં શું થયું હતું તેની નોંધ રાખવાથી વ્યક્તિગત ટ્રિગર ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે.
વારંવાર માથાનો દુખાવો થાય ત્યારે પોતાની રીતે સતત પેઇનકિલર લેવાની ટેવ યોગ્ય નથી. કેટલીક પેઇનકિલર દવાઓનો વધુ પડતો ઉપયોગ પોતે જ વારંવાર માથાનો દુખાવો થવાનું કારણ બની શકે છે. માઇગ્રેન માટે હુમલા સમયે લેવાતી સારવાર ઉપરાંત કેટલાક દર્દીઓમાં હુમલાની આવર્તન ઘટાડવા માટે પ્રિવેન્ટિવ સારવાર પણ ઉપલબ્ધ છે. કઈ સારવાર યોગ્ય છે તેનો નિર્ણય ડૉક્ટર વ્યક્તિની સ્થિતિ પ્રમાણે કરે છે.
દરેક તીવ્ર માથાનો દુખાવો માઇગ્રેન નથી. જો જીવનમાં પહેલી વખત અચાનક અત્યંત તીવ્ર માથાનો દુખાવો થાય, તેની સાથે બેભાન થવું, શરીરના એક ભાગમાં નબળાઈ, બોલવામાં મુશ્કેલી, ગૂંચવણ, તાવ સાથે ગરદન જકડાઈ જવી અથવા માથામાં ઈજા પછી દુખાવો શરૂ થાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.
વારંવાર થતા માથાના દુખાવાને વર્ષો સુધી સહન કરતા રહેવાને બદલે તેનો પ્રકાર અને કારણ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. યોગ્ય નિદાન અને વ્યક્તિગત સારવાર દ્વારા માઇગ્રેનના હુમલાની તીવ્રતા અને આવર્તનને ઘણા કિસ્સામાં વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
