લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલ વધે ત્યારે હંમેશા કોઈ લક્ષણ દેખાય છે? જાણો શા માટે તપાસ મહત્વપૂર્ણ છે
વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ ઘણીવાર કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણ આપતું નથી, તેથી નિયમિત આરોગ્ય તપાસ દ્વારા તેની જાણ થવી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે
saurashtrabhoomi 
કોલેસ્ટ્રોલ શરીર માટે જરૂરી ચરબી જેવો પદાર્થ છે. શરીરને કોષો અને કેટલાક હોર્મોન્સના નિર્માણ માટે તેની જરૂર પડે છે. પરંતુ લોહીમાં ચોક્કસ પ્રકારનું કોલેસ્ટ્રોલ વધુ પ્રમાણમાં રહે તો સમય જતાં રક્તવાહિનીઓના સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ ઘણીવાર કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણ આપતું નથી.
ઘણા લોકો સ્વસ્થ અનુભવતા હોવા છતાં તેમના લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ વધારે હોઈ શકે છે. એટલે માત્ર શરીરમાં કોઈ તકલીફ નથી એટલે કોલેસ્ટ્રોલ પણ સામાન્ય હશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. સામાન્ય રીતે લિપિડ પ્રોફાઇલ જેવા રક્ત પરીક્ષણ દ્વારા કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર જાણી શકાય છે.
કોલેસ્ટ્રોલમાં LDL અને HDL જેવા અલગ પ્રકારો હોય છે. LDLને ઘણીવાર ‘ખરાબ’ કોલેસ્ટ્રોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે HDLને ‘સારું’ કોલેસ્ટ્રોલ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ હૃદય અને રક્તવાહિનીઓના જોખમનું મૂલ્યાંકન માત્ર એક જ આંકડા પરથી થતું નથી. ઉંમર, બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, ધૂમ્રપાન, પરિવારનો તબીબી ઇતિહાસ અને અન્ય પરિબળોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
કેટલાક લોકોમાં કોલેસ્ટ્રોલ વધવાનું કારણ ખોરાકમાં સંતૃપ્ત ચરબીનું વધુ પ્રમાણ હોઈ શકે છે. જોકે માત્ર ખોરાક જ જવાબદાર હોય એવું જરૂરી નથી. આનુવંશિક કારણો અને કેટલીક તબીબી પરિસ્થિતિઓને કારણે પણ કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર વધી શકે છે. તેથી એક જ વ્યક્તિ માટે યોગ્ય સલાહ બીજી વ્યક્તિ કરતાં અલગ હોઈ શકે છે.
કોલેસ્ટ્રોલ વધ્યું હોય તો પોતાની રીતે દવા શરૂ કરવી યોગ્ય નથી. ડૉક્ટર રક્ત પરીક્ષણના પરિણામો અને વ્યક્તિના સમગ્ર હૃદય-રક્તવાહિની જોખમને ધ્યાનમાં લઈને આગળની સારવાર નક્કી કરી શકે છે. કેટલાક લોકોને માત્ર આહાર અને અન્ય આરોગ્યપ્રદ ફેરફારોની સલાહ મળી શકે છે, જ્યારે વધુ જોખમ ધરાવતા લોકોમાં દવાની જરૂરિયાત પણ હોઈ શકે છે.
કોલેસ્ટ્રોલને નિયંત્રિત રાખવા માટે સંતુલિત આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને તંબાકુથી દૂર રહેવા જેવી બાબતો મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ આ બધાની સાથે નિયમિત તપાસનું પણ મહત્વ છે, કારણ કે વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ ઘણીવાર શરીર દ્વારા કોઈ સીધો સંકેત આપતું નથી.
જો પરિવારના સભ્યોમાં નાની ઉંમરે હૃદય સંબંધિત બીમારીનો ઇતિહાસ હોય અથવા અન્ય જોખમી પરિબળો હોય તો કોલેસ્ટ્રોલની તપાસ ક્યારે અને કેટલી વાર કરાવવી તે અંગે ડૉક્ટર સાથે ચર્ચા કરવી યોગ્ય છે.
કોલેસ્ટ્રોલ વધવું એવી સ્થિતિ છે જેને માત્ર લક્ષણોના આધારે ઓળખી શકાતી નથી. તેથી યોગ્ય સમયે રક્ત પરીક્ષણ કરાવવું અને પરિણામને તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ સાથે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. સમયસર ઓળખ અને યોગ્ય નિયંત્રણ દ્વારા હૃદય તથા રક્તવાહિનીઓના સ્વાસ્થ્ય માટે લાંબા ગાળે સાવચેતી રાખી શકાય છે.
