ચોમાસામાં ‘પ્રાકૃતિક કૃષિ’ અપનાવવાની તક, જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ તરફ વળવા અનુરોધ
વરસાદી ઋતુમાં કુદરતી ભેજથી જમીનમાં સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિ વધે છે; જીવામૃત-ઘનજીવામૃત સહિતની પદ્ધતિઓથી રાસાયણિક ખાતર અને દવાઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ભાર
saurashtrabhoomi 
ચોમાસામાં ‘પ્રાકૃતિક કૃષિ’ અપનાવવાની તક, જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ તરફ વળવા અનુરોધ
વરસાદી ઋતુમાં કુદરતી ભેજથી જમીનમાં સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિ વધે છે; જીવામૃત-ઘનજીવામૃત સહિતની પદ્ધતિઓથી રાસાયણિક ખાતર અને દવાઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ભાર
જૂનાગઢ, તા.૨૪
ચોમાસાની ઋતુ ખેતી અને જમીનની ફળદ્રુપતા માટે મહત્વપૂર્ણ સમયગાળો માનવામાં આવે છે. વરસાદના આગમન સાથે ખેતરોમાં ભેજનું પ્રમાણ વધે છે અને જમીનમાં રહેલા અનેક સૂક્ષ્મજીવો તથા અળસિયાની પ્રવૃત્તિ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ સર્જાય છે. આવી સ્થિતિમાં જમીનના કુદરતી ગુણધર્મો જાળવવા અને રાસાયણિક ખેતી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિ અપનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
ચોમાસા દરમિયાન જમીનમાં રહેલો કુદરતી ભેજ અને અનુકૂળ તાપમાન જીવામૃત તથા ઘનજીવામૃત જેવી પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિઓના ઉપયોગ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. પ્રાકૃતિક કૃષિમાં જમીનની જીવંતતા જાળવવા અને કુદરતી પ્રક્રિયાઓને પ્રોત્સાહન આપવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવે છે.
પ્રાકૃતિક કૃષિમાં દેશી ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્ર સહિત સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ કૃષિ ઇનપુટ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આવી પદ્ધતિઓ દ્વારા બહારથી ખરીદવામાં આવતા રાસાયણિક ખાતર અને જંતુનાશક દવાઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. તેના કારણે ખેતીના ઇનપુટ ખર્ચમાં ઘટાડો કરવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
ચોમાસામાં પાકની સાથે નીંદણ, જીવાત અને રોગનું જોખમ પણ રહેતું હોવાથી પાક અને જમીનની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય કૃષિ વ્યવસ્થાપન જરૂરી બને છે. પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિમાં પાકની તંદુરસ્તી, જમીનની ગુણવત્તા અને કુદરતી જીવવૈવિધ્ય વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક ઇનપુટનો ઉપયોગ ઘટાડીને પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ખેતી કરવા પાછળ જમીનના સ્વાસ્થ્યને લાંબા ગાળે જાળવી રાખવાનો મુખ્ય હેતુ રહેલો છે. જમીનમાં કાર્બનિક તત્ત્વો અને ઉપયોગી સૂક્ષ્મજીવો માટે અનુકૂળ વાતાવરણ જાળવવાથી ખેતીની ટકાઉપણાની દિશામાં આગળ વધી શકાય છે.
પ્રાકૃતિક કૃષિ હેઠળ ઉત્પાદિત ખાદ્યપદાર્થોમાં કૃત્રિમ રાસાયણિક ઇનપુટનો ઉપયોગ ટાળવા અથવા ઘટાડવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિનો વ્યાપ વધે તે માટે ગુજરાતમાં પણ પ્રાકૃતિક કૃષિને પ્રોત્સાહન આપતી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે અને ખેડૂતોને આ પદ્ધતિ અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
ખેડૂતો એકસાથે સમગ્ર ખેતી પદ્ધતિ બદલવાને બદલે શરૂઆતમાં પોતાના ખેતરના એક ભાગ અથવા એક પ્લોટમાં પ્રાકૃતિક કૃષિના પ્રયોગો હાથ ધરી શકે છે. સ્થાનિક જમીન, પાક, વરસાદ અને કૃષિ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય માર્ગદર્શન સાથે આ પદ્ધતિ અપનાવવાથી તેના પરિણામોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં પણ સરળતા રહે છે.
ચોમાસાની ઋતુમાં ઉપલબ્ધ કુદરતી ભેજનો ઉપયોગ કરીને જમીનના સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણના સંવર્ધન સાથે ખેતીને વધુ ટકાઉ બનાવવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સાથે જ ખેડૂતોને પોતાની જમીનની ઉત્પાદનક્ષમતા લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે તે માટે પ્રાકૃતિક કૃષિની પદ્ધતિઓ અંગે જાણકારી મેળવી તેનો વ્યવહારુ સ્તરે ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે.
.jpg)
